Ngjarjet më të rëndësishme të 10 viteve të fundit në botë


B. K.

Që nga 1990 dhe deri në ditët e sotme, prej pothuajse dy dekadash, historia na ka rezervuar ngjarje të rëndësishme dhe ngjarje më pak të rëndësishme, por të shënuara. Më poshtë po listojë ato ngjarje që arrita të gjej në internet, pikërisht në këto momente që po shkruaj në blog.

2000-2010 – Dekada e fundit

10

1 dhjetor 2009, Obama shpall një shtim të forcave amerikane në Afganistan

Në një fjalim në West Point, Presidenti amerikan Barak Obama njoftoi se Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të jenë të  përfshira  në  një luftë të madhe në botën islame duke vazhduar angazhimin  në një tjetër më të vogël. Kështu ai kaloi  fokusin  nga Iraku në Afganistan, por në një kuptim  më të gjerë ai ka ruajtur fokusin mbi  botën islame. Dritarja e mundësisë për fuqitë e tjera për të vepruar, ndërkohë që  Shtetet e Bashkuara janë të angazhuara do të mbetet e hapur.

9

7 Gusht 2008 lufta Ruso-Gjeorgjiane

Në operacionin e parë ushtarak jashtë vendit, të ndërmarrë nga Rusia që nga lufta në Afganistan,  rusët dhanë dy mesazhe të qarta. I pari ishte se ruset janë në gjendje dhe të gatshëm të përdorin forcat e tyre ushtarake. Mesazhi i dytë ishte së të jesh në një linjë me SHBA, nuk do të thotë se ke siguri dhe mbrojtje. Ky mesazh u dëgjua nga shumë kryeqytete të ish Republikave të Bashkimit Sovjetik, dhe vazhdon të ketë ende jehonë.

8

4 prill 2004   Dalja në skenë e Iranit si një fuqi rajonale

Më 4 prill, 2004, Muqtada al-Sadr, një udhëheqës shiit në Irak, filloi një kryengritje kundër Shteteve të Bashkua. Uashingtoni nuk do të ishte dakord për një qeveri të dominuar  nga shiit në Irak duke bllokuar synimet e Iranit. Shkatërrimi i balancës së fuqisë Irak –Iran i krijoj mundësinë iranianit për të vepruar me militantët e saj. Dalja e Iranit,  si fuqia më e madhe konvencionale ushtarake në rajon krahas trupave amerikane. Ka edhe pika të tjera ku Irani ka siguruar rolin e tij ne rajon, por 4 prilli mbetet sturmbullari i të gjithë kesaj ngritje te Iranit si fuqi rajonale.

7

29 mars 2004 Zgjerimi i NATO-s

Zgjerimi i NATO-s  me Bullgarinë, Estonin, Letoninë, Lituaninë, Rumaninë, Sllovakinë dhe Slloveninë. Përveç kësaj, më 1 maj, 2004, Bashkimi Evropian u zgjerua me përfshirjen e Qipros,  Republikës Çeke, Estonisë, Hungarisë, Letonisë, Lituanisë, Maltës, Polonisë, Sllovakisë dhe Sllovenisë. Po të nënvizojmë këtu edhe dy ngjarjet në 2004 2005 në Gjeorgji dhe Ukrainë, do të vëmë re një zhvendosje të masive të lindjes drejt dy institucioneve perëndimore, NATO-s dhe BE. Këto ishin kambanat e alarmit për Moskën, kambana të cilat ende dëgjohen.

6

19 tetor 2010 Merkel dhe Sarkozi propozojnë strukturën e re  të BE

Kancelarja gjermane Angela Merkel dhe presidenti francez Nikola Sarkozi u takuan në Deauville, France, për të diskutuar të ardhmen e Bashkimit Evropian. Merkel  propozoi ndryshimet në Bashkimin Evropian, në të cilën vendet që nuk ndjekin rregullat e BE  të vendosen nën mbikëqyrjen e Brukselit. Sarkozy u pajtuan me propozimin e kancelares Merkel. Konceptin fillestar të një bashkimi të barabartësh do të zëvendësohet nga pjesëmarrja   në bazë të sjelljes. Duke pasur parasysh se deklarata është bërë nga dy avokatët më të mëdhenjtë  të BE-së propozimi është i besueshëm. Ajo jo vetëm që do të transformojë  Bashkimin Evropian,  por ajo do të rihapë çështjet  themelore mbi të drejtën dhe sovranitetin e shteteve të cilat konsideroheshin të mbyllura.

5

26 mars 2000 Putini, zgjidhet president i Rusisë

Zgjedhja e Putinit  ishte një ngjarje e  e rëndësishme  dhe se ajo ka qenë vendimtare në përcaktimin e dekadës. Nën komunistët, Rusia ishte e varfër por e fuqishme. Me Boris Jelcinin  u bë edhe më e varfër edhe më e dobët. Zgjedhja e Putinit ishte momenti kur Rusia filloi të eliminojë pasojat e rënies së Bashkimit Sovjetik, pasoja të cilat Putini i quajti katastrofa më e madhe gjeopolitike e shekullit. Rusia  ka forcuar  ndikimin dhe influencën e saj gjatë dekadës së fundit në ish Republikat e Bashkimit Sovjetik, në Europë si dhe në rajone të tjera.

4

20 mars 2003 Shtetet e Bashkuara të Amerikës pushtojnë Irakun

Vendimi për të pushtuar Irakun përcaktoi fuqinë  amerikane  gjatë pjesës tjetër të dekadës. Pothuajse të gjitha forcat tokësore amerikane u angazhuan në luftë. Lufta çoi në ndarjen e  Shteteve te Bashkuara me disa nga disa fuqitë e mëdha evropiane, duke krijuar tensione të cilat ende nuk janë shëruar. Ai gjithashtu krijoi  mundësi për  Rusinë dhe Kinën, duke i lejuar ato të ndjekin interesat e tyre pa frikën e një përgjigje ushtarake nga ana SHBA. Dështimi për të parashikuar  një kryengritjen e fuqishme në Irak i la Shtetet e Bashkuara jashtë balancës globale për të dekaden.

3

15 shtator 2008 Lehman Brothers falimenton

Kriza globale financiare ka qenë pirja e viteve me radhë, por 15 shtator 2008, ishte pika e vdekjes. Pas iluzioneve të vëllezërve Lehman se proceset normale mund të menaxhoheshin  kriza e doli jashtë dritares. Pasojat e saj reflektuan në gjithë sistemin ndërkombëtar, duke ndarë SHBA nga Europa, duke ndarë vetë europianët dhe duke përballuar Kinën, një ekonomi me bazë eksportin, me një recension të thellë. Kriza vazhdon të kumbojë në politikën e brendshme dhe në marrëdhëniet mes vendeve, sidomos në Evropë. Në një mënyrë, 15 shtatori 2008,  përfaqëson në fundin e pas Luftës së Ftohtë.

2

11 Dhjetor 2001 Kina hyn në Organizaten Botërore të Tregëtisë.

Rritja e ekonomisë kinezë ka filluar qe me ndryshimin  e politikës së saj ekonomike në kohen e Deng Xiaoping.  Ajo vazhdoi këtë rritje në dekadën e fundit. Shumë faktorë ndikuan në rritjen,  por 11 dhjetori 2001, është  një ngjarje simbolike dhe praktike drejt  fazës së dytë të zhvillimit në rritje të eksporteve të Kinës,  dhe hapjen e dyerve për prodhimin dhe shitjen e produkteve më të avancuara. Rritja ekonomike e Kinës në dekadën e fundit shënon gjithashtu edhe futjen e Kinës në proceset komplekse të sistemit politik ndërkombëtar.

1

11 shtator 2001, Al Qaeda sulmon SHBA

Bota pas Luftës së Ftohtë ishte duke u orvatur  rreth fundit të historisë,  ku ideja se ekonomia e kishte zëvendësuar gjeopolitikën. Por, më 11 shtator, historia foli edhe një here, kur një grup radikal islamik, al Kaeda sulmoi Shtetet e Bashkuara. Sulmi riformuloj prioritetet e të vetmes fuqi globale të botës brenda dhe jashtë vendit. Brenda vendit, prioritet u bë  mbrojtja  e SHBA. Së jashtmi, sistemi global ishte riformuar ku Shtetet e Bashkuara e përqendruan vëmendjen e tyre në botën islame. Kjo mënyrë e alternuar ka funksionuar për një dekadë.


Advertisements